Passende zorg voor ouderen thuisknelpunten in kaart

12 / 12

Methodologische verantwoording

Auteurs: Inger Plaisier en Maaike den Draak

Voor deze publicatie is gebruikgemaakt van semigestructureerde interviews met deskundigen uit de wetenschap en de praktijk en van literatuur (Nederlandse onderzoeksrapporten, documenten en artikelen over de praktijk van de zorg aan ouderen). Er is gekozen voor deze methodiek, omdat interviews zich goed lenen voor open, explorerende vragen en voor antwoorden waarin ervaringen en voorbeelden nader kunnen worden toegelicht.

De onderzoekers interviewden in totaal 27 deskundigen in 14 interviews, in de periode van juli tot en met november 2019. De geïnterviewden hadden deskundigheid op verschillende werkterreinen: beleid, wetenschap, toezicht, belangenbehartiging en de uitvoeringspraktijk. Daarnaast streefden we naar diversiteit in expertise, dit alles om uit zoveel mogelijk verschillende perspectieven en inzichten te kunnen putten. De interviews werden letterlijk getranscribeerd. In het computerprogramma Atlas.ti werd een thematische analyse uitgevoerd.

Naast het houden van interviews werd ook literatuur bestudeerd om zo een meer compleet beeld te kunnen schetsen. Met behulp van Atlas.ti werden 25 Nederlandstalige onderzoeksrapporten en -‍documenten gecodeerd en thematisch geanalyseerd, welke gepubliceerd waren in de periode van 2015 tot en met 2019. Ook werden 49 landelijke en regionale krantenartikelen geanalyseerd over knelpunten in de zorg en ondersteuning voor ouderen, die verschenen tussen maart 2018 tot begin oktober 2019. De krantenartikelen zijn minder vaak gebruikt voor deze publicatie, maar schetsen wel de zorgen en sentimenten die in de maatschappij leven. De codering van de documenten en krantenartikelen in Atlas.ti gebeurde op dezelfde wijze als de interviews, zodat de informatie als geheel geanalyseerd kon worden. Naast de publicaties die in Atlas.ti geanalyseerd werden, is bij het schrijven van deze card stack gebruikgemaakt van aanvullende literatuur die deels tijdens de loop van het project gepubliceerd werd.

Geanalyseerde literatuur

Onderstaande 25 documenten en rapporten werden met behulp van Atlas.ti gecodeerd en thematisch geanalyseerd. Daarnaast is bij het schrijven van de card stack gebruikgemaakt van aanvullende literatuur. Deze wordt onderaan de betreffende kaarten genoemd.

Boeije, H., R. Verkaik, K. de Groot, H. Kappen en J. Korevaar (2019). Kwaliteit van leven van langer thuiswonende ouderen. Sessies met de praktijk. Utrecht: Nivel. Geraadpleegd 19 februari 2021 via http://www.nivel.nl/.

Booys, M. de, D. Achterbergh, A. de Lange, C. Mastenbroek, C. Klop en J.-W. Dik (2018). Startnotitie Naar reguliere integrale zorg voor kwetsbare ouderen thuis. Diemen: Zorginstituut Nederland. Geraadpleegd 10 september 2020 via http://www.zorginstituutnederland.nl/.

Cadsand, R. van en I. Renes (2017). Gespreksdocument Grensvlakken Ouderenzorg. Juni 2017. Leiden: Zilveren Kruis. Geraadpleegd 19 februari 2021 via http://www.zilverenkruis.nl/.

Feitsma, M. en M. Kaper (2018). Kijk op de keten. Knelpunten, opgaven en inspirerende initiatieven. Ouderenzorg in de provincie Drenthe. Assen: Trendbureau Drenthe. Geraadpleegd 19 februari 2021 via https://trendbureaudrenthe.nl.

Francke, A.L., P.M. Rijken, K. de Groot, A.J.E. de Veer, K.A.M. Verkleij en H.R. Boeije (2017). Evaluatie van de wijkverpleging. Ervaringen van cliënten, mantelzorgers en zorgprofessionals. Deelevaluatie van de Hervorming Langdurige Zorg. Utrecht: Nivel. Geraadpleegd 19 februari 2021 via http://www.nivel.nl/.

Glimmerveen, L., L. Stouthard en K. Benning (2019). Van thuis naar het verpleeghuis. Op weg naar een soepele overgang. Utrecht: Vilans. Geraadpleegd 19 februari 2021 via http://‍www.rijksoverheid.nl/.

Groot, K. de, A. de Veer, S. Versteeg en A. Francke (2018). Het organiseren van langdurige zorg en ondersteuning voor thuiswonende patiënten. Ervaringen van praktijkondersteuners in dehuisartsenzorg. Utrecht: Nivel. Geraadpleegd 19 februari 2021 via http://www.nivel.nl/.

Groot, C. de, M. van der Staak, F. Daalhuizen en G. de Kam (2019). Aanpassen of verkassen? Langer zelfstandig in een geschikte woning. Den Haag: Planbureau voor de Leefomgeving. Geraadpleegd 15 september 2020 via https://themasites.pbl.nl/o/aanpassen-of-verkassen/.

Harnas, S. en P. Schout (2017). Meldactie 'Ouderen met een kwetsbare gezondheid'. Op weg naar een ouderenvriendelijke samenleving. Utrecht: Patiëntenfederatie Nederland. Geraadpleegd 19 februari 2021 via http://www.patientenfederatie.nl/.

Heide, I. van der, S. van den Buuse en A. L. Francke (2018). Dementiemonitor Mantelzorg 2018. Mantelzorgers over ondersteuning, zorg, belasting en de impact van mantelzorg op hun leven. Utrecht: Nivel. Geraadpleegd 19 februari 2021 via http://www.nivel.nl/.

IGJ (2018a). Kwetsbare oudere in Harlingen staat centraal in zorgnetwerk. Meer afstemming nodig met mantelzorgers. Utrecht: Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd. Geraadpleegd 19 februari 2021 via http://www.igj.nl/.

IGJ (2018b). Zorgnetwerken kwetsbare oudere in Tiel zijn veilig en persoonsgericht. Afspraken over coördinatie nog onvoldoende in de praktijk gebracht. Utrecht: Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd. Geraadpleegd 19 februari 2021 via http://www.igj.nl/.

IGJ (2019). Kwetsbare oudere in Best staat centraal in zorgnetwerk van huisarts, praktijkondersteuner en wijkverpleegkundige. Utrecht: Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd. Geraadpleegd 19 februari 2021 via http://www.igj.nl/.

IGZ (2017). Kwetsbare oudere in Houten heeft spil in het netwerk nodig voor samenhang in de zorg thuis. Utrecht: Inspectie voor de Gezondheidszorg. Geraadpleegd 19 februari 2021 via http://‍www.igj.nl/.

Klerk, M. de, D. Verbeek-Oudijk, I. Plaisier en M. den Draak (2019). Zorgen voor thuiswonende ouderen. Kennissynthese over de zorg voor zelfstandig wonende 75-plussers, knelpunten en toekomstige ontwikkelingen. Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau.

KPMG (2018). Juiste zorg op de juiste plek. Onderzoek naar condities en consequenties (Definitieve rapportage ten behoeve van bespreking in de taskforce Zorg op Juiste Plek). Amstelveen: KPMG. Geraadpleegd 19 februari 2021 via http://www.zonmw.nl/.

Maat, J.W. van de (2019). Integrale ouderenzorg gebaat bij goede samenwerking professionals. 4 knelpunten die integrale ouderenzorg bemoeilijken. Geraadpleegd 18 september 2019 via http://‍www.movisie.nl/.

Non, M., A. van der Torre, E. Mot, E. Eggink, P. Bakx en R. Douven (2015). Keuzeruimte in de langdurige zorg. Veranderingen van zorgpartijen en cliënten. Den Haag: Centraal Planbureau/Sociaal Cultureel Planbureau.

Patiëntenfederatie Nederland, Ieder(in), Ypsilon en MIND (2017). Als zorg en/of ondersteuning nodig is… Inzicht in routes, keuzemomenten en gewenste ondersteuning. Geraadpleegd 19 februari 2021 via http://www.patientenfederatie.nl/.

Raad van Ouderen (2019). Advies Raad van Ouderen keuze-informatie verpleeghuizen. Geraadpleegd 19 februari 2021 via http://www.beteroud.nl/raad-van-ouderen.

SIGRA (2017). Krakende ketens in de zorg voor kwetsbare ouderen. Verbeter de zorg – begin bij jezelf! Stedelijk advies Amsterdam. Knelpunten en oplossingsmogelijkheden. Amsterdam: SIGRA. Geraadpleegd 21 februari 2021 via http://www.sigra.nl/.

Stichting Transmurale Zorg (2019). Stand van zaken crisisproblematiek in regio Haaglanden op 11 juni 2019. Den Haag: Stichting Transmurale Zorg. Geraadpleegd 19 februari 2021 via https://‍transmuralezorg.nl.

Ubink-Bontekoe, C. en M. Spierenburg (2018). In één keer goed! Een verkennend onderzoek naar gebruik van Eerstelijnsverblijf. Utrecht: Vilans. Geraadpleegd 12 november 2020 via http://‍www.vilans.nl/.

Westhoff, E., L. Koster, A. Brons, P. Tazelaar en I. Mulder (2019). Rapportage evaluatieonderzoek ‘Maatwerk in de Wlz-zorg thuis’. Barneveld: Significant. Geraadpleegd 19 februari 2021 via http://‍www.rijksoverheid.nl/.

ZorgImpuls (2017). Samen voor kwetsbare ouderen 010. Regioanalyse keten kwetsbare ouderen Rotterdam. Geraadpleegd 19 februari 2021 via http://www.zorgimpuls.nl/.

Veel van het onderzoeksmateriaal dateert dus uit 2019. Sinds de coronacrisis, die in maart 2020 begon, is de aandacht in de zorg en ondersteuning vooral gericht geweest op bestrijding van de coronapandemie en het bieden van hulp aan mensen die ziek werden door het virus. We denken dat daardoor oplossingen voor de meeste problemen die voor de crisis speelden vooruitgeschoven zijn en dat de genoemde knelpunten nog altijd actueel zijn.

Deze kaart citeren

Plaisier, I. en M. den Draak (2021). Methodologische verantwoording. In: Passende zorg voor ouderen thuis: knelpunten in kaart. Geraadpleegd op [datum vandaag] via https://digitaal.scp.nl/passende-zorg-voor-ouderen-thuis/methodologische-verantwoording.

Informatie noten

1 projectleider, 2 huisartsen en 1 verpleegkundige van een kennisorganisatie; 1 zelfstandig Wet langdurige zorg (Wlz)-cliëntondersteuner; 1 specialist ouderengeneeskunde en 1 medewerker cliëntservicebureau van een verpleeghuis; 3 beleidsmedewerkers van een overheidsorganisatie; 2 medewerkers van een cliëntbelangenorganisatie; 6 medewerkers (waaronder een directeur) van 3 verschillende ouderenbelangenorganisaties; 1 opleider/huisarts en 1 opleider/specialist ouderengeneeskunde in de eerste lijn van een opleidingsinstituut; 1 onderzoeker en 1 adviseur/onderzoeker van een kennisorganisatie; 2 inspecteurs van een toezichthoudende instantie; 1 wijkverpleegkundige en 1 casemanager dementie van een beroepsvereniging voor verpleegkundigen; en 1 medewerker van een brancheorganisatie welzijn.

Op 1 na; van dit interview is geen opname gemaakt, maar werden tijdens het gesprek aantekeningen gemaakt.