CBSSCP

Emancipatiemonitor 2020

7 / 18

Neemt het loonverschil tussen mannen en vrouwen af?

Jonge vrouwen verdienen tegenwoordig per uur gemiddeld meer dan jonge mannen. Dat komt doordat ze vaker hoogopgeleid zijn. Maar het gemiddelde uurloon van alle vrouwelijke werknemers is nog steeds lager dan dat van alle mannelijke werknemers. Bij de overheid is het verschil 8%, in het bedrijfsleven 19%. Het verschil is vooral bij de overheid sinds 2008 kleiner geworden. Het feit dat vrouwen minder verdienen, is voor een deel toe te schrijven aan onder meer verschillen in arbeidsduur, leeftijd en leidinggeven. Maar ook als mannen en vrouwen op deze en andere kenmerken niet verschillen, is het uurloon van vrouwen lager: bij de overheid 4% en in het bedrijfsleven 7%. Deze zogenoemde gecorrigeerde loonkloof is in beide sectoren iets kleiner geworden sinds 2008.

Vooral bij overheid neemt het loonverschil af

In 2018 bedroeg het bruto-uurloon van vrouwen gemiddeld ruim 19 euro en van mannen 23 euro. Vrouwen verdienden daarmee 16% minder dan mannen, wat vergeleken met andere EU-landen een vrij groot verschil is (zie Kaart 18). In het bedrijfsleven was het verschil in uurloon met bijna 19% beduidend groter dan bij de overheid (8%).

Gemiddeld uurloon

 

vrouw

man

totaal

19,3

22,9

overheid

25,9

28,3

bedrijfsleven

18,1

22,3

aExclusief bijzondere beloning en overwerkloon.

Bron:Bron: CBS (BRP’18; EBB’18; SWL’18)

Tussen 2008 en 2018 is het loonverschil tussen mannen en vrouwen bij de overheid gehalveerd (zie ook Malkaoui et al. 2020). Dit komt vooral doordat het uurloon van vrouwen in deze periode sterker is gestegen dan dat van mannen. Hier speelt onder andere mee dat er meer hoogopgeleide vrouwen dan mannen bij kwamen (zie Kaart 3) en zij vrijwel allen op een hoog beroepsniveau werken. Het loonverschil in het bedrijfsleven is sinds 2008 met 3 procentpunt afgenomen (van 22% naar 19%). Het loonverschil bij de overheid en in het bedrijfsleven was in 2018 even groot als in 2016.

Loonverschil v/m

ongecorrigeerd

# 2008 2010 2012 2014 2016 2018
overheid 16 14 11 10 8 8
bedrijfsleven 22 21 21 20 19 19

Bron:CBS (BRP’08-’18; EBB’08-’18; SWL’08-’18)

Ook gecorrigeerd loonverschil kleiner geworden

Werkende vrouwen en mannen hebben niet per se dezelfde leeftijd, werkervaring of hetzelfde beroepsniveau. Als er geen verschillen in persoons- en baankenmerken tussen hen zouden zijn, zou het loonverschil bij de overheid in 2018 4% zijn en in het bedrijfsleven 7%. Aangezien niet met alle verschillen tussen mannen en vrouwen rekening gehouden is, hoeven deze resterende loonverschillen bij de overheid en het bedrijfsleven niet op discriminatie te duiden. Net als het ongecorrigeerde, laat ook het gecorrigeerde loonverschil in beide sectoren een dalende trend zien sinds 2008. Maar er is geen (significant) verschil tussen 2016 en 2018.

Gecorrigeerd loonverschil v/m

gecorrigeerd

# 2008 2010 2012 2014 2016 2018
overheid 7 6 4 5 5 4
bedrijfsleven 9 8 8 7 7 7

Bron:CBS (BRP’08-’18; EBB’08-’16; SWL’08-’16)

Ongecorrigeerde en gecorrigeerde loonverschillen

Het CBS berekent sinds 2008 ongecorrigeerde en gecorrigeerde loonverschillen voor werknemers in het bedrijfsleven en bij de overheid. Het ongecorrigeerd loonverschil is het procentuele verschil tussen het gemiddelde bruto-uurloon van mannen en het gemiddelde bruto-uurloon van vrouwen. Bij de berekening van het gecorrigeerde beloningsverschil zijn mannen en vrouwen met vergelijkbare achtergrondkenmerken in vergelijkbare banen het uitgangspunt. Het gecorrigeerde loonverschil komt naar voren uit een statistische analyse, die rekening houdt met verschillen tussen mannen en vrouwen in de volgende achtergrondkenmerken:

  • kenmerken van de werknemer: leeftijd, herkomst, opleiding (niveau en richting), werkervaring, arbeidshandicap, huishoudenssituatie, inkomen partner;
  • kenmerken van de werkgever: sector, aantal werknemers, aandeel vrouwen, winstgevendheid, vestigingsregio;
  • kenmerken van de baan: beroepsniveau, contractvorm, voltijd / deeltijd, soort arbeidsrelatie, leidinggeven, managementfunctie.

Als er loonverschillen overblijven na correctie voor verschillen in achtergrondkenmerken van werknemers, betekent dit niet zonder meer dat er sprake is van beloningsdiscriminatie. Beloningsdiscriminatie houdt in dat er geen ‘gelijk loon voor arbeid van gelijke waarde’ wordt toegepast. Het is met de beschikbare onderzoeksgegevens echter niet exact meetbaar wat ‘arbeid van gelijke waarde’ en wat ‘gelijke beloning’ is. Een loonverschil betekent dus niet per se dat er sprake is van beloningsdiscriminatie. Voor meer informatie zie Malkaoui et al. (2020).

Relatief klein loonverschil bij twintigers en dertigers

Bij de overheid verdienen vrouwelijke werknemers tot 35 jaar meer dan hun mannelijke leeftijdsgenoten. In het bedrijfsleven is dat tot 26 jaar het geval. Dat vrouwen op deze jongere leeftijd meer verdienen heeft te maken met hun hogere opleidingsniveau (zie Kaart 3). Daarna lopen in beide sectoren mannen steeds meer uit op vrouwen. De grootste verschillen komen voor onder 50-plussers. Dit komt onder meer doordat vrouwen vaker in deeltijd werken (zie Kaart 5) en daardoor minder werkervaring opbouwen. Dit verkleint de carrièrekansen van vrouwen, met op langere termijn een lager uurloon als gevolg (Chkalova en Drankier 2014). Ook speelt mee dat in de oudere generaties vrouwen doorgaans lager opgeleid zijn dan mannen (zie Kaart 3). Een lager opleidingsniveau betekent niet alleen minder uurloon, ook met eenzelfde opleidingsniveau verdienen vrouwen per uur minder dan mannen. De loonkloof tussen gelijkopgeleide mannen en vrouwen is groter in het bedrijfsleven, vooral bij hoogopgeleiden (Malkaoui et al. 2020).

Bruto-uurloon naar leeftijd

gemiddeld uurloon naar sector en leeftijd, 2016 (in euro's)

bedrijfsleven vrouw leeftijd uurloon
#1 20 9.8
#2 21 11.3
#3 22 12.7
#4 23 13.9
#5 24 14.5
#6 25 15.5
#7 26 16.1
#8 27 17.3
#9 28 17.5
#10 29 18.4
#11 30 18.9
#12 31 19.8
#13 32 20
#14 33 20.7
#15 34 21
#16 35 21.2
#17 36 21.6
#18 37 21.6
#19 38 21.8
#20 39 21.5
#21 40 22.2
#22 41 21.8
#23 42 22.4
#24 43 21.9
#25 44 21.4
#26 45 22
#27 46 21.8
#28 47 21.6
#29 48 21.5
#30 49 22.3
#31 50 21.6
#32 51 21.1
#33 52 21.7
#34 53 21.1
#35 54 21
#36 55 20.9
#37 56 20.9
#38 57 20.9
#39 58 20.4
#40 59 20.6
#41 60 20.3
#42 61 20.3
#43 62 19.9
#44 63 19.5
#45 64 19.8
overheid vrouw leeftijd uurloon
#1 20 9.6
#2 21 12.2
#3 22 14.6
#4 23 15.4
#5 24 17
#6 25 18.3
#7 26 19.2
#8 27 20.2
#9 28 21.1
#10 29 22.1
#11 30 22.3
#12 31 23.5
#13 32 23.5
#14 33 25.2
#15 34 25.5
#16 35 26
#17 36 26.7
#18 37 27
#19 38 27.5
#20 39 27.9
#21 40 28.8
#22 41 28.7
#23 42 28.5
#24 43 28.7
#25 44 30.8
#26 45 28
#27 46 28.3
#28 47 28.2
#29 48 27.6
#30 49 29
#31 50 28.6
#32 51 26.6
#33 52 27.9
#34 53 28.8
#35 54 28.3
#36 55 27.4
#37 56 28
#38 57 28.8
#39 58 28.3
#40 59 28.1
#41 60 28.2
#42 61 28.2
#43 62 28
#44 63 27.7
#45 64 25.7
bedrijfsleven man leeftijd uurloon
#1 20 9.9
#2 21 11.3
#3 22 12.6
#4 23 13.3
#5 24 14.4
#6 25 15.3
#7 26 16.2
#8 27 17.1
#9 28 17.9
#10 29 18.3
#11 30 19.9
#12 31 20.1
#13 32 21.5
#14 33 21.5
#15 34 22.1
#16 35 23
#17 36 24.2
#18 37 23.9
#19 38 25.6
#20 39 25.5
#21 40 25.8
#22 41 26.5
#23 42 27
#24 43 27.8
#25 44 27.1
#26 45 27.5
#27 46 28.6
#28 47 27.4
#29 48 28.5
#30 49 29.6
#31 50 29.6
#32 51 29.3
#33 52 29.4
#34 53 29
#35 54 29.9
#36 55 29
#37 56 27.6
#38 57 28.9
#39 58 28.3
#40 59 29.3
#41 60 28.4
#42 61 27.7
#43 62 27.6
#44 63 27.1
#45 64 25.8
overheid man leeftijd uurloon
#1 20 11.2
#2 21 12.3
#3 22 13.2
#4 23 14.7
#5 24 15.7
#6 25 17.6
#7 26 15.90
#8 27 17.9
#9 28 19.1
#10 29 20.9
#11 30 22
#12 31 22.3
#13 32 23.6
#14 33 25.3
#15 34 24.8
#16 35 26.8
#17 36 27.2
#18 37 26.2
#19 38 28
#20 39 30.5
#21 40 30
#22 41 31
#23 42 28.7
#24 43 31.0
#25 44 31.0
#26 45 29.7
#27 46 31.8
#28 47 30.6
#29 48 32.7
#30 49 30.9
#31 50 31.4
#32 51 32.9
#33 52 31.3
#34 53 31.3
#35 54 31
#36 55 31.7
#37 56 31
#38 57 32
#39 58 32.6
#40 59 31.4
#41 60 32.1
#42 61 33.9
#43 62 33
#44 63 32.5
#45 64 32.8

aExclusief bijzondere beloning en overwerkloon.

Bron:CBS (BRP’18; EBB’18; SWL’18)

Vergeleken met 2008 zijn vrouwen in alle leeftijdsgroepen er bij de overheid relatief meer op vooruit gegaan dan mannen. Ook in het bedrijfsleven was dat zo, maar niet in de leeftijdscategorie van 54 tot 65 jaar. In deze categorie, waar de loonachterstand van vrouwen het grootste is, is het loonverschil in het bedrijfsleven nauwelijks afgenomen ten opzichte van 2008 (Malkaoui et al. 2020).

Meer vrouwelijke topverdieners

In 2010 was nog een op de tien werknemers met een loon van 100.000 euro of meer vrouw. Inmiddels is het aandeel vrouwen onder topverdieners opgelopen tot 17%. De ondervertegenwoordiging van vrouwen onder topverdieners hangt samen met het feit dat de meeste vrouwen in deeltijd werken (Van der Linden en Van den Berg 2020).

Literatuur

Chkalova, K. en R. Drankier (2014 ). Vrouwen tussen 25 en 30 jaar verdienen per uur meer dan mannen. Geraadpleegd op 31 juli 2020 via https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2014/10/vrouwen-tussen-25-en-30-jaar-verdienen-per-uur-meer-dan-mannen.

Linden, F. van der en H. van den Berg (2020). Mannen oververtegenwoordigd bij topverdieners. In: ESB, 21 augustus 2020. Geraadpleegd 7 september 2020 via https://esb.nu/kort/20060600/mannen-oververtegenwoordigd-bij-topverdieners.

Malkaoui, I., J. van Wissen-Floris, J. Borghuis, K. Chkalova en M. Bloem (2020). Monitor loonverschillen mannen en vrouwen, 2018. Den Haag/Heerlen/Bonaire: Centraal Bureau voor de Statistiek.

Deze kaart citeren

Brakel, M. van den et al. (2020). Emancipatiemonitor 2020: Neemt het loonverschil tussen mannen en vrouwen af?. Geraadpleegd op [datum vandaag] via https://digitaal.scp.nl/emancipatiemonitor2020/neemt-het-loonverschil-tussen-mannen-en-vrouwen-af.

Informatie noten

Leeftijdsverschillen verklaren een belangrijk deel van de loonkloof tussen mannen en vrouwen. Bij de overheid en in het bedrijfsleven werken meer oudere mannen dan vrouwen, en oudere werknemers verdienen doorgaans meer dan jongere. Behalve leeftijd zijn ook arbeidsduur (voltijd/deeltijd), sector, beroepsniveau en leidinggeven belangrijke verklarende factoren van de loonkloof (zie Malkaoui et al. 2020).

Om de invloed van extreem hoge uurlonen op de resultaten te verminderen, zijn log-getransformeerde uurlonen gebruikt voor de berekening van het gecorrigeerde beloningsverschil. Omdat de ongecorrigeerde loonverschillen berekend zijn zonder gebruik te maken van deze log-transformatie, zijn de ongecorrigeerde en gecorrigeerde loonverschillen niet zonder meer met elkaar te vergelijken.