CBSSCP

Emancipatiemonitor 2018

12 / 18

Wie zorgt er voor de zieke naaste?

Auteurs: Sebastian Alejandro Perez (CBS) en Wil Portegijs (SCP)

Vrouwen verlenen vaker dan mannen hulp aan een (zieke) naaste zoals de partner, een kind, (schoon)ouder of iemand uit de kennissenkring, of zijn daartoe bereid. Ook als ze voltijds werken. Mannen nemen vaker dan vrouwen verlof op wanneer ze zorgtaken moeten combineren met hun werk. Het vaakst maken vrouwen en mannen gebruik van het (betaalde) kortdurende zorgverlof, of ze nemen ADV- of vakantiedagen op.

Vrouwen vaker bereid om informele hulp te bieden

Twee op de drie vrouwen zijn bereid om familieleden met gezondheidsproblemen te hulp te schieten, of doen dat al. Een minderheid wil/kan dat niet, of alleen als het echt niet anders kan worden geregeld. Vrouwen zijn vaker bereid hulp te geven (of doen dat al) dan mannen. Dat komt niet doordat vrouwen vaker niet of in deeltijd werken; ook van de werkende vrouwen – en zelfs de voltijds werkende vrouwen – geven twee op de drie hulp of zijn daartoe bereid. Bij de (voltijds) werkende mannen doet/wil de helft dat.

Bereidheid om hulp te geven

totaal

werkenden

voltijds werkenden

vrouw

man

vrouw

man

vrouw

man

geeft al hulp

13

9

11

8

9

7

zou dat zeker willen en kunnen

49

44

51

43

54

40

alleen als het niet anders kan worden geregeld

20

26

21

28

21

30

wil/kan geen hulp geven

18

21

16

21

16

23

**

**

**

**Verschil v/m significant: p < 0,01.

aUitgezonderd mensen die geen familie hebben of daar geen contact meer mee hebben.

Bron:SCP (EMOP’18)

Langdurige zorg vaker door vrouwen

In totaal heeft 12,7% van alle 15-64-jarige mannen en vrouwen (excl. onderwijsvolgenden) in 2017 langdurig gezorgd voor een zieke naaste (partner, kind, ouder of overige bekenden). Bij de vrouwen was het aandeel dat langdurig zorg verleende groter dan bij de mannen: 15% versus 11%.

Sommige zorgsituaties komen vaker voor dan andere. Verreweg het vaakst kwam het voor dat een ouder langdurig ziek werd, gevolgd door een overige bekende. Zorgsituaties waarbij de partner of een kind langdurig ziek waren, kwamen minder vaak voor. Bij de meest voorkomende typen langdurige zorgsituaties (een zieke ouder of zieke overige bekende) verleenden vrouwen vaker zorg dan mannen. Bij de zeldzamere zorgsituaties – de situaties waarbij het de partner of het kind betreft – is het verschil tussen vrouwen en mannen kleiner. Over het algemeen verlenen werkenden minder vaak zorg dan mensen zonder werk.

Geven van langdurige zorg

verlenen van langdurige zorg*:

# totaal aan partner aan kind aan ouder aan overige bekende
vrouw werkzaam 14 1 1 8 4
vrouw niet werkzaam 17 2 2 9 5
man werkzaam 10 2 1 6 2
man niet werkzaam 13 2 1 7 3

aEén persoon kan voor meerdere verschillende personen hebben gezorgd.

bExclusief onderwijsvolgenden.

Bron:CBS (EBB’17)

Kortdurend zorgverlof veelgebruikte verlofvorm voor langdurende zorg

In 2017 hebben 379.000 vrouwelijke werknemers zorg verleend aan een langdurig zieke naaste. Van hen heeft in totaal 15% gebruikgemaakt van enige vorm van verlof. Van de 309.000 mannelijke werknemers die zorg verleenden in een langdurige zorgsituatie, nam 20% hiervoor enige vorm van verlof op. Vergeleken met andere verlofvormen maakten werknemers vaak gebruik van kortdurend zorgverlof. Ook ADV- of vakantiedagen werden regelmatig opgenomen; door mannen vaker dan door vrouwen. Langdurend zorgverlof werd nauwelijks aangesproken. Ten slotte maakten mannen en vrouwen betrekkelijk vaak gebruik van andere verlofsoorten, zoals calamiteitenverlof of bijzonder of onbetaald verlof.

Onder voltijders nemen langdurend zorgende mannen vaker verlof op dan vrouwen. Bij deeltijders is het andersom: in deeltijd werkende mannen die zorg verlenen, nemen hiervoor minder vaak verlof op dan in deeltijd werkende vrouwen (zie Alejandro Perez 2017).

Vooral mannen gebruiken vakantieverlof voor zorg

Ook kunnen zich situaties voordoen waarin er kortdurend zorg nodig is voor een zieke naaste, zoals een kind dat griep krijgt of een ouder die naar de huisarts moet worden gebracht. In 2017 hebben 250.000 vrouwelijke werknemers in zo’n kortdurende zorgsituatie zorg verleend. Van hen heeft een groter aandeel verlof opgenomen om te zorgen dan bij langdurige zorgsituaties (26% tegenover 15%). Mannen nemen iets vaker verlof op dan vrouwen, waarschijnlijk omdat ze vaker voltijds werken. Van de 215.000 mannen die zorg verleenden aan een kortdurend zieke naaste heeft 34% gebruikgemaakt van verlof om te kunnen zorgen, bij vrouwen was dat 26%. Vrouwen maakten in deze situatie relatief vaak gebruik van kortdurend zorgverlof, mannen namen hiervoor juist het vaakst ADV‑ of vakantiedagen op.

Gebruik van (zorg)verlof

Structureel en incidenteel uitvoeren van zorgtaken door werknemers (a) personen en gebruik van verlof, 2017 (in absolute aantallen x 1000 en in procenten)

# langdurige zorg vrouw langdurige zorg man kortdurende zorg vrouw kortdurende zorg man
geen verlof 85 81 73 66
kort zorgverlof 6 6 10 8
lang zorgverlof 1 1 0.0 0.0
ADV / vakantieverlof 3 6 8 16
andere verlofsoort 5 6 9 10

aPersonen die één uur of meer per week werken, exclusief onderwijsvolgenden

bMeerdere antwoorden mogelijk, of geen verlof

cKorter dan twee weken

Bron:CBS (EBB’17)

Literatuur

Perez, S.A. (2017). Langdurende zorg door vrouwelijke en mannelijke werknemers. In: Sociaaleconomische Trends, mei 2017. Den Haag/Heerlen/Bonaire: Centraal Bureau voor de Statistiek.

Deze kaart citeren

Perez (CBS), S. A., W. Portegijs (SCP) en (2018). Wie zorgt er voor de zieke naaste?. In: Emancipatiemonitor: 2018. Geraadpleegd op [datum vandaag] via https://digitaal.scp.nl/emancipatiemonitor2018/wie-zorgt-er-voor-de-zieke-naaste.

Informatie noten

Onder ‘overige bekenden’ wordt hier een kind van iemand anders, een vriend of een overig familielid verstaan.

Hier zijn alleen mensen tot 65 jaar beschouwd. Onder 65-plussers komt zorg voor een zieke partner vaker voor (zie Alejandro Perez 2017).

Verlof dat bedoeld is om gedurende een korte periode voor een zieke naaste te zorgen. Werknemers hebben per twaalf maanden wettelijk recht op maximaal twee keer het aantal in de arbeidsovereenkomst afgesproken uren dat men per week werkt. In het geval van het kortdurende zorgverlof wordt minstens 70% van het salaris doorbetaald gedurende het verlof.

Verlof dat bedoeld is om gedurende een lange periode voor een zieke naaste te zorgen. Net als het kortdurend zorgverlof hebben werknemers wettelijk recht op langdurend zorgverlof. Het verschil met kortdurend zorgverlof is dat het salaris gedurende het verlof niet wordt doorbetaald. Men heeft per twaalf maanden recht op maximaal zes keer het aantal in de arbeidsovereenkomst afgesproken uren. Voor dit type zorgverlof heeft men wettelijk geen recht op salaris. Dit in tegenstelling tot het kortdurend zorgverlof, waarbij werknemers recht hebben op minstens 70% van het loon.