Arbeidsmarkt in kaartWerkgevers - editie 3

Wat verwachten werkgevers van de overheid?

Auteurs: Lisette Swart en Sanne van der Laan

Werkgevers lopen tegen verschillende knelpunten aan, met name op het gebied van het aantrekken van nieuw personeel (zie Welke knelpunten ervaren en verwachten werkgevers in het personeelsbeleid?). In het Arbeidsvraagpanel hebben werkgevers in de zomer van 2020 voor verschillende maatregelen die de overheid zou kunnen nemen, aangegeven of die naar hun mening van groot belang zijn voor hun organisatie. Volgens de meeste werkgevers is het van groot belang dat de overheid extra investeert in scholing en training (tabel 1). In 2020 gaf 65% van werkgevers aan dat zij dit een belangrijke maatregel vinden; in 2018 werd deze maatregel nog genoemd door 60% van de werkgevers, waarmee deze maatregel toen op de 3^e plek stond. Op plek 2 staat het verlagen van de belastingen op arbeid en sociale premies. Deze maatregel wordt substantieel vaker genoemd dan in het verleden: van 51% in 2018 naar 64% in 2020. Op 1 januari 2020 zijn verschillende nieuwe belastingmaatregelen ingegaan, waaronder een hervorming van de inkomstenbelasting (Rijksoverheid 2019). Het stelsel van inkomstenbelastingen bestaat sinds 2020 niet meer uit 3, maar uit 2 schijven. Desondanks is het aandeel werkgevers dat dit een belangrijk verbeterpunt voor de overheid vindt, dus flink gestegen.

Op de 3^e plaats noemen werkgevers dat zij graag minder verantwoordelijkheid zouden dragen voor de kosten van ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid (62%). In eerdere edities van het AVP (zowel die van 2017 (Echtelt en De Voogd-Hamelink) als die van 2019 (Putman)) sprong deze maatregel er nog duidelijk uit als de meest genoemde maatregel: toen wilde driekwart van de werkgevers dat de overheid zou regelen dat zij minder verantwoordelijkheid zouden dragen voor de kosten van ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid. Per 1 januari 2020 kunnen werkgevers in het mkb een ‘mkb-verzuimontzorgverzekering’ afsluiten. Deze helpt kleine werkgevers bij de verplichtingen en taken rond loondoorbetaling bij ziekte, waardoor de kosten in het geval van een zieke werknemer lager worden. Deze verzekering is het gevolg van een afspraak tussen het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW), werkgeversorganisaties en het Verbond van Verzekeraars (MKB Pensioenadvies 2019). We zien inderdaad dat in 2020 werkgevers bij kleine organisaties minder vaak dan bij grotere organisaties aangeven dat zij het belangrijk vinden dat de overheid ervoor zorgt dat zij minder verantwoordelijkheid dragen voor de kosten bij ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid: bij kleine organisaties vindt 59% deze maatregel belangrijk, terwijl dit bij middelgrote organisaties 68% is en bij grote organisaties 66%. Het huidige kabinet heeft in het coalitieakkoord aangegeven extra geld uit te trekken voor lastenverlichting van het mkb via loondoorbetaling bij ziekte. Of dit ervoor zorgt dat het aantal werkgevers dat de overheid graag ziet ingrijpen op dit onderwerp verder verlaagt, moet nog blijken.

Ook de maatregel die door de werkgevers het één-na-vaakst genoemd werd in vorige edities, het versoepelen van het ontslagrecht, is minder belangrijk geworden: in eerdere edities gaf ongeveer 67% van de werkgevers aan dit van groot belang te vinden en in 2020 was dit gedaald naar 57%. Deze afname is mogelijk gerelateerd aan de invoering van de Wet arbeidsmarkt in balans (WAB). De regels rondom ontslag zijn met de invoering van die wet op 1 januari 2020 namelijk veranderd. Zo kan een werknemer nu ook ontslagen worden als omstandigheden uit verschillende ontslaggronden samen een redelijke grond voor ontslag opleveren (Rijksoverheid 2020). Tot slot wordt de top 5 gecompleteerd door het verzoek tot het faciliteren van meer leerwerkplaatsen.

In de meeste sectoren zijn de 5 meest genoemde maatregelen dezelfde als in het overall beeld uit tabel 1, zij het in verschillende volgorden. Het zijn met name werkgevers in het publieke domein, zoals de zorg, het onderwijs en de overheid, die het vaakst meer overheidsinvesteringen in scholing en training van werknemers willen zien. Dit geldt ook voor werkgevers in de zakelijke dienstverlening. Lagere belastingen op arbeid of sociale premies worden het vaakst genoemd door werkgevers in de industrie en de handel, horeca en reparatiesector. Werkgevers in de bouw, de transportsector en de overige dienstverlening benoemen net als in 2018 juist het vaakst dat zij minder verantwoordelijkheid willen dragen voor de kosten rondom ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid. In de bouw, de transportsector en de overige dienstverlening zitten relatief veel kleine organisaties. Deze organisaties konden dus net als andere kleine werkgevers de mkb-verzuimontzorgverzekering afsluiten. Het punt wordt wel substantieel minder genoemd dan 2 jaar eerder. Zo noemde in 2018 nog 86% van de werkgevers in de bouw dit als belangrijke maatregel, terwijl dit in 2020 was afgenomen naar 77%.

Alleen in het onderwijs en bij de overheid zien we in de top 5 andere maatregelen terug dan in de overall top 5. Werkgevers in deze sectoren benoemen relatief vaker dan in andere sectoren dat zij graag meer overheidsinvesteringen in ICT zien. Werkgevers in het onderwijs geven ook nog aan dat zij hogere subsidies bij het in dienst nemen van bepaalde doelgroepen en hogere kinderopvangtoeslag belangrijk vinden.