Arbeidsmarkt in kaartWerkgevers - editie 3

5 / 15

Vinden werkgevers doelgroepenbeleid belangrijk?

Auteurs: Lisette Swart en Sanne van der Laan

In veel sectoren hebben werkgevers momenteel moeite om mensen te vinden vanwege de krappe arbeidsmarkt. Extra inzetten op het aantrekken van werknemers uit bepaalde doelgroepen kan kansen bieden om nieuw talent binnen te halen. In deze kaart zien we dat het aantal organisaties waarvoor het een hoge prioriteit was om mensen uit bepaalde doelgroepen aan te nemen in de krappe arbeidsmarkt vlak voor de coronacrisis gestegen is ten opzichte van de jaren ervoor. Deze toegenomen aandacht was toen echter nog niet terug te zien in de samenstelling van het personeelsbestand. Het aandeel mensen met een niet-westerse migratieachtergrond en het aandeel mensen met een arbeidsbeperking in het personeelsbestand waren vergelijkbaar met eerdere jaren. Wel zien we een stijgend aandeel ouderen, wat gerelateerd is aan het beleid om mensen langer door te laten werken (zie Hoe kijken werkgevers naar oudere werknemers? voor meer informatie).

Krapte op de arbeidsmarkt

In veel sectoren staan bedrijven te springen om mensen. Het UWV rapporteert dat er in bijna alle sectoren en in een groot deel van het land krapte op de arbeidsmarkt is (UWV 2022). In het 4e kwartaal van 2021 bereikte de zogenoemde spanningsindicator van het UWV zelfs een nieuw record. In deze spanningsindicator wordt een benadering van de vraag naar arbeid gerelateerd aan een benadering van het aanbod naar arbeid (het aantal mensen dat kort in de Werkloosheidswet (WW) zit). De spanningsindicator geeft daarmee weer in hoeverre er sprake is van krapte aan personeel is. De figuur hieronder laat zien dat de arbeidsmarkt in de jaren voor de start van de coronacrisis begin 2020 steeds krapper werd. Tijdens het eerste jaar van de coronacrisis nam de spanning op de arbeidsmarkt af: er waren meer mensen met een kortlopende WW-uitkering en minder vacatures. In 2021 herstelde de economie zich juist weer heel sterk.

Ontwikkeling in de spanningsindicator van het UWV die de krapte van de arbeidsmarkt schat

Bron:UWV 2022

In een krappe arbeidsmarkt hebben werkgevers moeite om goed personeel te vinden. Extra inzetten op het aantrekken van werknemers uit bepaalde doelgroepen (zoals mensen met een arbeidsbeperking of mensen met een niet-westerse migratieachtergrond) kan voor organisaties kansen bieden om nieuw talent binnen te halen. Er zijn nog maar weinig data beschikbaar over de huidige extreme krapte op de arbeidsmarkt. In deze kaart analyseren we data van het Arbeidsvraagpanel die zijn verzameld in 2019, op het moment dat de arbeidsmarkt ook krap was. We analyseren in hoeverre organisaties specifiek beleid voeren op het aantrekken van bepaalde doelgroepen en hoeveel mensen uit die verschillende doelgroepen zij daadwerkelijk in hun personeelsbestand hebben.

De aandacht voor doelgroepenbeleid stijgt, al heeft dit thema in de meeste organisaties nog geen prioriteit

Figuur 1 laat zien dat het aannemen en bevorderen van bepaalde groepen werknemers voor steeds meer organisaties een hoge prioriteit heeft. Zo steeg het aandeel werkgevers dat aangeeft dat het aannemen van mensen met een niet-westerse migratieachtergrond een prioriteit voor hen is van 9% in 2013 naar 21% in 2019. Ook het aantrekken van mensen met een arbeidsbeperking wordt de laatste jaren door meer werkgevers als prioriteit benoemd dan in het verleden. In 2011 en 2013 lag dit percentage nog rond de 9%, maar sinds de Banenafspraak in 2015 is dit gestegen naar ongeveer 17% (zie Nemen werkgevers mensen met een arbeidsbeperking in dienst? voor meer informatie). Tegelijkertijd blijkt uit figuur 1 ook dat het aantrekken van bepaalde doelgroepen en een groter aandeel vrouwen op hogere functieniveaus in de meeste organisaties (nog) geen hoge prioriteit heeft.

Figuur 1Doelgroepenbeleid bij de instroom en doorstroom van werknemersa

totaal
2011/'12 2013/'14 2015/'16 2017/'18 2019/'20
aantrekken van mensen met een arbeidsbeperking 9,4 9,2 14,8 14,0 16,7
aantrekken van mensen met een migratieachtergrond 11,7 8,9 8,5 12,7 20,6
meer vrouwen op hogere functies 17,7 14,4 17,7 16,0 22,8
industrie en landbouw
2011/'12 2013/'14 2015/'16 2017/'18 2019/'20
aantrekken van mensen met een arbeidsbeperking 14,6 12,8 13,8 14,6 19,2
aantrekken van mensen met een migratieachtergrond 9,1 5,5 8,0 10,2 20,1
meer vrouwen op hogere functies 12,4 9,3 10,4 10,4 17,2
bouwnijverheid
2011/'12 2013/'14 2015/'16 2017/'18 2019/'20
aantrekken van mensen met een arbeidsbeperking 5,9 9,1 16,6 21,8 17,6
aantrekken van mensen met een migratieachtergrond 7,5 2,6 7,6 12,5 20,0
meer vrouwen op hogere functies 4,5 6,8 8,4 6,3 17,5
handel, horeca, reparatie
2011/'12 2013/'14 2015/'16 2017/'18 2019/'20
aantrekken van mensen met een arbeidsbeperking 8,1 7,9 12,3 14,2 17,4
aantrekken van mensen met een migratieachtergrond 12,2 12,3 8,1 11,3 19,8
meer vrouwen op hogere functies 20,4 15,8 17,2 15,1 23,0
transport
2011/'12 2013/'14 2015/'16 2017/'18 2019/'20
aantrekken van mensen met een arbeidsbeperking 9,2 10,3 11,2 9,6 12,8
aantrekken van mensen met een migratieachtergrond 10,7 11,5 7,5 8,4 17,5
meer vrouwen op hogere functies 11,2 11,9 8,6 7,1 15,9
zakelijke dienstverlening
2011/'12 2013/'14 2015/'16 2017/'18 2019/'20
aantrekken van mensen met een arbeidsbeperking 6,7 6,5 12,3 10,8 11,0
aantrekken van mensen met een migratieachtergrond 13,0 5,8 8,6 12,6 17,3
meer vrouwen op hogere functies 16,9 16,5 24,7 19,7 26,3
zorg en welzijn
2011/'12 2013/'14 2015/'16 2017/'18 2019/'20
aantrekken van mensen met een arbeidsbeperking 15,3 14,0 23,4 11,9 19,7
aantrekken van mensen met een migratieachtergrond 17,0 12,1 12,1 17,9 29,3
meer vrouwen op hogere functies 25,0 19,1 17,6 21,2 25,8
overige dienstverlening
2011/'12 2013/'14 2015/'16 2017/'18 2019/'20
aantrekken van mensen met een arbeidsbeperking 13,4 10,0 15,3 13,6 18,5
aantrekken van mensen met een migratieachtergrond 9,7 8,1 7,2 12,7 23,5
meer vrouwen op hogere functies 20,7 19,7 24,2 14,7 23,3
overheid
2011/'12 2013/'14 2015/'16 2017/'18 2019/'20
aantrekken van mensen met een arbeidsbeperking 7,8 17,1 46,5 56,4 54,4
aantrekken van mensen met een migratieachtergrond 15,2 12,1 11,9 27,2 33,3
meer vrouwen op hogere functies 25,5 18,5 15,5 18,0 27,9
onderwijs
2011/'12 2013/'14 2015/'16 2017/'18 2019/'20
aantrekken van mensen met een arbeidsbeperking 7,3 3,2 12,3 11,8 14,2
aantrekken van mensen met een migratieachtergrond 7,6 6,2 5,7 12,9 15,0
meer vrouwen op hogere functies 21,6 13,0 20,6 23,9 20,2
kleine organisaties
2011/'12 2013/'14 2015/'16 2017/'18 2019/'20
aantrekken van mensen met een arbeidsbeperking 7,3 7,4 10,6 10,3 14,3
aantrekken van mensen met een migratieachtergrond 10,6 7,9 6,8 11,1 19,1
meer vrouwen op hogere functies 17 13,5 16,6 14,8 22,5
middelgrote organisaties
2011/'12 2013/'14 2015/'16 2017/'18 2019/'20
aantrekken van mensen met een arbeidsbeperking 12,7 12,6 22,4 19,5 20,1
aantrekken van mensen met een migratieachtergrond 13 10,8 12,3 15,8 22,9
meer vrouwen op hogere functies 18,5 15,4 19,6 18,3 22,7
grote organisaties
2011/'12 2013/'14 2015/'16 2017/'18 2019/'20
aantrekken van mensen met een arbeidsbeperking 16,3 16,3 39,1 33,9 34,7
aantrekken van mensen met een migratieachtergrond 17,2 12 15,6 18,3 30,7
meer vrouwen op hogere functies 22,2 22,6 23,8 19,9 27

aTot de sector industrie behoren ook sociale werkbedrijven. Deze organisaties hebben tot doel om mensen met een arbeidsbeperking aan het werk te helpen. Dat geeft dus een kleine vertekening van de resultaten op dit thema. Zonder de sociale werkbedrijven is het percentage in de sector industrie iets lager (18% in plaats van 19% in 2019/’20). Op het (afgeronde) gemiddelde voor alle sectoren heeft dit geen invloed.

Noot:Kleine organisaties: < 20 werknemers, middelgrote organisaties: 20-100 werknemers, grote organisaties: > 100 werknemers.

Bron:SCP (AVP’19/’20)

Data:Download bronbestand (spreadsheet)

Ondanks toegenomen aandacht voor het aannemen van bepaalde groepen zijn er weinig veranderingen in de samenstelling van het personeelsbestand

Het is de vraag hoe de krapte op de arbeidsmarkt en de toegenomen prioriteit bij werkgevers voor het aannemen van bepaalde groepen de samenstelling van het personeelsbestand hebben beïnvloed. Figuur 2 laat zien dat het aandeel mensen met een niet-westerse migratieachtergrond en het aandeel mensen met een arbeidsbeperking in het personeelsbestand vergelijkbaar zijn met eerdere jaren. In 2019 bestond 3% van het personeelsbestand uit mensen met een arbeidsbeperking. Daarnaast had ongeveer 7% van alle werknemers een niet-westerse migratieachtergrond, terwijl dit in de gehele beroepsbevolking 12% is (CBS 2022a). Er is dus nog een aanzienlijk onbenut arbeidspotentieel onder deze groepen. De krappe arbeidsmarkt en de extra aandacht lijken er nog niet voor gezorgd te hebben dat werkgevers meer mensen uit deze groepen aannemen.

Figuur 2 toont ook de ontwikkeling van het aantal laagopgeleiden, het aantal ouderen en het aantal vrouwen in het totale personeelsbestand. De afgelopen jaren steeg het gemiddelde opleidingsniveau. Hierdoor nam het aantal laagopgeleiden in de beroepsbevolking af (CBS 2022b) en dat is ook terug te zien in het personeelsbestand. In 2003 was nog meer dan 40% van alle werknemers laagopgeleid en in 2019 was dit gedaald tot minder dan 30%. Daarnaast zien we dat het aandeel ouderen in het personeelsbestand aan een gestage opmars bezig is. In 2003 was nog minder dan 10% van de werknemers ouder dan 55 jaar en in 2019 was dit bijna verdubbeld. Dit is het gevolg van verschillende zaken, zoals het grotere aandeel ouderen in de beroepsbevolking en het gerichte overheidsbeleid om mensen langer door te laten werken (zie Hoe kijken werkgevers naar oudere werknemers? voor meer informatie). Het aandeel vrouwen in het personeelsbestand blijft de afgelopen jaren redelijk stabiel.

Figuur 2Het personeelsbestanda, b

totaal
2003/’04 2005/’06 2007/’08 2009/’10 2011/’12 2013/’14 2015/’16 2017/’18 2019/’20
vrouwen 43,7 43,2 47,9 44,6 48,5 42,5 48,9 46,6 45,9
laagopgeleiden 43 41 38,8 35,3 33,1 32 28 28,3 26,8
55-plussers 8,3 9,6 10,1 12 12,5 13,8 14,9 16,8 18
niet-westerse allochtonen 5,3 7 5,3 6,5 6,2 6,1 5,8 12,6 7,3
mensen met arbeidsbeperking 3,4 3,4 2,9 3,2
industrie en landbouw
2003/’04 2005/’06 2007/’08 2009/’10 2011/’12 2013/’14 2015/’16 2017/’18 2019/’20
vrouwen 18 18,5 20 22,3 21,3 19,8 23,8 20 21,9
laagopgeleiden 57 57,3 56,6 56,7 55,4 51,4 54,3 50,3 44,8
55-plussers 9,3 11 12,1 13,3 14,7 16,2 19 20,6 21,4
niet-westerse allochtonen 7,6 9,8 8 8,3 8,2 9,5 7,1 12 7,9
mensen met arbeidsbeperking 15,8 14,8 11,5 11
bouwnijverheid
2003/’04 2005/’06 2007/’08 2009/’10 2011/’12 2013/’14 2015/’16 2017/’18 2019/’20
vrouwen 9,7 9,4 9,1 8,4 12,6 9,9 10 12 12,7
laagopgeleiden 64,9 68,3 66,1 66,5 59,2 57,1 48 45,4 44,5
55-plussers 9,8 9,9 10,7 11,9 13,9 15 14,3 15,4 18,2
niet-westerse allochtonen 4 2,1 2,3 3,2 2,8 2,7 2,8 6,4 3,5
mensen met arbeidsbeperking 1 1 1 1,3
handel, horeca, reparatie
2003/’04 2005/’06 2007/’08 2009/’10 2011/’12 2013/’14 2015/’16 2017/’18 2019/’20
vrouwen 43,8 47,6 45,8 46,4 41,1 40,3 41,3 39,6 41,1
laagopgeleiden 57,5 51,4 50 47,3 44,1 38,9 36,5 40 35,8
55-plussers 6,5 6,8 7,5 8,4 7,6 9,6 12,5 12,6 14,9
niet-westerse allochtonen 4 7,4 6,6 6,8 6,5 7 6,1 13,2 7,8
mensen met arbeidsbeperking 1,5 1,7 1,5 2,3
transport
2003/’04 2005/’06 2007/’08 2009/’10 2011/’12 2013/’14 2015/’16 2017/’18 2019/’20
vrouwen 26,9 25,5 25,7 25,3 17,8 21,6 20,9 32,2 24,1
laagopgeleiden 63,9 65,9 66,1 48,3 56,4 56,4 52,9 42,8 45,5
55-plussers 8 10,8 12,9 13,2 17,3 14,3 16,7 18,4 17,7
niet-westerse allochtonen 3,7 7,4 5,3 8,6 7,3 8,6 6,9 15,3 7
mensen met arbeidsbeperking 0,7 1,2 1,4 1
zakelijke dienstverlening
2003/’04 2005/’06 2007/’08 2009/’10 2011/’12 2013/’14 2015/’16 2017/’18 2019/’20
vrouwen 40,9 42,9 43,7 41,8 42,1 38,2 37,3 41,2 42,7
laagopgeleiden 27,2 19,8 18,6 22,3 16,8 14,4 13,6 20,7 18,2
55-plussers 8,8 8,2 8,3 9,7 8,1 8,6 12,1 12,9 15,6
niet-westerse allochtonen 8,5 9,3 5,7 9,3 6,9 7,6 6,2 19,1 9,1
mensen met arbeidsbeperking 0,6 1,2 2,4 2,6
zorg en welzijn
2003/’04 2005/’06 2007/’08 2009/’10 2011/’12 2013/’14 2015/’16 2017/’18 2019/’20
vrouwen 78,2 76,9 76,1 77,9 77 76,6 76,4 79,4 76,7
laagopgeleiden 29,1 28 30,6 17,6 19,9 23,7 24,7 20,5 18,2
55-plussers 6,5 8,7 8,7 13 13,2 15,6 13,7 17,7 17,9
niet-westerse allochtonen 5,2 5,5 3,8 3,2 7,5 3 6,3 8,2 8,7
mensen met arbeidsbeperking 1 1,2 1,2 2
overige dienstverlening
2003/’04 2005/’06 2007/’08 2009/’10 2011/’12 2013/’14 2015/’16 2017/’18 2019/’20
vrouwen 53,4 54,9 58,3 53,1 50 55,5 51,4 50,4 54,7
laagopgeleiden 36 33 34,8 37,2 37,6 40,9 31,1 33,8 29,3
55-plussers 10,5 13,6 12,5 15,6 14 15,8 19,3 18,7 18,3
niet-westerse allochtonen 6,2 5,5 4,2 3,7 4,1 3,5 7,2 7,3 5,2
mensen met arbeidsbeperking 1,1 1,8 1,8 1,9
overheid
2003/’04 2005/’06 2007/’08 2009/’10 2011/’12 2013/’14 2015/’16 2017/’18 2019/’20
vrouwen 36 36,9 36,4 40 43,6 41,6 45,4 44,2 49,9
laagopgeleiden 28,4 26,2 22,3 18,7 19,2 14,8 16 17,8 14,9
55-plussers 9,5 11,3 13,1 13,6 17,9 20,7 22 23,8 26,1
niet-westerse allochtonen 4,8 4,8 5,9 5,1 5 4,5 2,4 4,4 4
mensen met arbeidsbeperking 1,3 6,8 1,4 1,8
onderwijs
2003/’04 2005/’06 2007/’08 2009/’10 2011/’12 2013/’14 2015/’16 2017/’18 2019/’20
vrouwen 55,5 58 61,6 61,6 61,1 58,2 60,9 62,5 63,5
laagopgeleiden 14,6 9,6 9,4 10,6 11,6 11,1 6,5 4,3 4,8
55-plussers 11,5 14 15,8 18,3 16,5 17,8 17 20,8 19,1
niet-westerse allochtonen 2,4 2,8 1,8 4 3,3 3 3,8 9,9 3
mensen met arbeidsbeperking 0,9 0,8 1 0,9
kleine organisaties
2003/’04 2005/’06 2007/’08 2009/’10 2011/’12 2013/’14 2015/’16 2017/’18 2019/’20
vrouwen 48,5 48 49,2 48,3 47,3 44,5 49,6 46,2 47,1
laagopgeleiden 44,6 43,7 40,7 40,7 37,2 35,7 30 31,6 29,5
55-plussers 7,3 8,5 9,3 10,8 10,3 12,2 14,8 14,6 16,3
niet-westerse allochtonen 3,5 5,2 4,2 4,4 4,5 4,3 4,2 18,3 4,6
mensen met arbeidsbeperking 1,3 1,3 1,3 1,5
middelgrote organisaties
2003/’04 2005/’06 2007/’08 2009/’10 2011/’12 2013/’14 2015/’16 2017/’18 2019/’20
vrouwen 38,1 41 40,5 41,1 39,9 37,1 40,8 40,3 43,1
laagopgeleiden 43,5 40,6 40,6 35,4 33,7 32,1 28,8 27,1 24,9
55-plussers 7,9 8,9 10,9 11,4 11,8 12,6 14,4 15,8 16,5
niet-westerse allochtonen 4,6 7,9 5 6,9 6,3 6,1 6,3 10,1 7,6
mensen met arbeidsbeperking 1,1 2,2 1,6 2,1
grote organisaties
2003/’04 2005/’06 2007/’08 2009/’10 2011/’12 2013/’14 2015/’16 2017/’18 2019/’20
vrouwen 45,7 42,8 52,5 46,1 53,8 45,7 53,4 50,2 47,6
laagopgeleiden 41,9 39,5 35,9 31,7 30,5 30,1 26,7 27,5 26,7
55-plussers 9,1 11,2 9,9 13,4 13,5 15,5 15,1 18,2 20,1
niet-westerse allochtonen 6,9 7,2 6,2 7,7 7,6 7,4 6,8 13,4 10
mensen met arbeidsbeperking 6,5 5 4,3 5

aIn 2017 was er veel non-respons op de vraag over het aandeel werknemers met een niet-westerse migratieachtergrond in het personeelsbestand. Het is daarom aannemelijk dat het eenmalig hogere aandeel in 2017 een meetfout betreft.

bTot de sector industrie behoren ook sociale werkbedrijven. Deze organisaties hebben tot doel om mensen met een arbeidsbeperking aan het werk te helpen. Dat geeft dus een vertekening van de resultaten op dit thema. Zonder de sociale werkbedrijven is het percentage in de sector industrie veel lager (2% in plaats van 11% in 2019/’20) en is het (afgeronde) gemiddelde voor alle sectoren 2%.

Noot:Kleine organisaties: < 20 werknemers, middelgrote organisaties: 20-100 werknemers, grote organisaties: > 100 werknemers.

Bron:SCP (AVP’19/’20)

Data:Download bronbestand (spreadsheet)

Literatuur

CBS statline (2022a). Arbeidsdeelname; migratieachtergrond. Geraadpleegd 1 mei 2022 via https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/82809NED/table?ts=1649106094187.

CBS statline (2022b). Bevolking; hoogstbehaald onderwijsniveau en onderwijsrichting. Geraadpleegd 1 mei 2022 via https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85184NED/table?dl=64EF3.

UWV (2022). Spanningsindicator: arbeidsmarkt eind 2021 krapper dan voor corona. Geraadpleegd 13 juni 2022 via https://www.werk.nl/arbeidsmarktinformatie/prognose-trends/spanningsindicator-arbeidsmarkt-eind-2021-krapper-dan-voor-corona.

Deze kaart citeren

Swart, L. en S. van der Laan (2022). Vinden werkgevers doelgroepenbeleid belangrijk?. In: Arbeidsmarkt in kaart: Werkgevers - editie 3. Geraadpleegd op [datum vandaag] via https://digitaal.scp.nl/arbeidsmarkt-in-kaart-werkgevers-editie-3/vinden-werkgevers-doelgroepenbeleid-belangrijk.

Informatie noten